NAG-DISFRAZ BILANG PULUBI ANG ISANG BILYONARYO AT HINUSGAHAN NG LAHAT—PERO ISANG NAGHIHIKAHOS NA MAG-INA ANG NAGPAKITA SA KANYA NG TUNAY NA YAMAN.
Si Don Ricardo Monteverde ay nasa tuktok ng mundo. Siya ang may-ari ng pinakamalaking conglomerate sa bansa—mula sa mga bangko, malls, hanggang sa mga condominium. Lahat ng gusto niya, nakukuha niya sa isang pitik ng daliri. Pero sa kabila ng yaman, pakiramdam ni Ricardo ay nag-iisa siya.
Sa kanyang ika-65 na kaarawan, napagtanto niya na ang mga taong nakapaligid sa kanya ay puro “plastik.” Nakangiti lang sila dahil may kailangan sila. Naisip niya: Kung mawala ang lahat ng ito ngayon, may magmamalasakit pa kaya sa akin bilang tao, hindi bilang isang ATM machine?
Dahil dito, gumawa siya ng isang eksperimento.
Isang umaga ng Sabado, iniwan ni Ricardo ang kanyang mansyon sa Forbes Park. Hindi siya nagdala ng bodyguard, cellphone, o wallet. Nagsuot siya ng lumang t-shirt na butas-butas, pantalon na mantsado ng grasa, at tsinelas na pudpod na ang swelas. Nilagyan niya ng uling ang kanyang mukha at ginulo ang kanyang puting buhok para magmukhang taong-grasa na ilang araw nang hindi naliligo.
Nagpunta siya sa gitna ng Business District—ang lugar kung saan nakatayo ang sarili niyang mga building. Dito naglalakad ang mga taong naka-suit, mababango, at nagmamadali.
Umupo si Ricardo sa gilid ng bangketa malapit sa isang sikat na coffee shop. Nilagay niya ang isang basyong lata sa harap niya.
Nagsimula ang kanyang pagsubok.
Dumaan ang isang grupo ng mga yuppies na nagtatawanan habang hawak ang mahal nilang kape.
“Penge naman po… kahit pambili lang ng tinapay. Gutom na gutom na po ako,” garalgal na boses ni Ricardo.
Tumigil ang tawanan nila. Tinignan siya ng isa mula ulo hanggang paa na may pandidiri.
“Ano ba ‘yan, ang baho! Doon ka nga! Nakaharang ka sa daan,” sabi ng babae sabay tabig sa lata ni Ricardo gamit ang kanyang mamahaling sapatos. Gumulong ang lata sa kalsada.
Yumuko si Ricardo para pulutin ito. May dumaan namang isang matabang negosyante na may kausap sa telepono. Hinawakan ni Ricardo ang laylayan ng polo nito para magmakaawa.
“Sir, baka may barya kayo…”
Hinampas ng negosyante ang kamay niya. “Huwag mo akong hawakan! Ang dumi mo! Guards! Paalisin niyo nga ‘tong pulubi na ‘to dito! Nakakasira ng view!”
Lumapit ang security guard ng building (na pag-aari ni Ricardo) at pinalo ng stick ang kanyang binti. “Alis sabi! Bawal tambay dito!”
Tumayo si Ricardo, paika-ika dahil masakit ang palo. Gutom na talaga siya. Ang eksperimento ay nagiging totoo na. Ang init ng araw ay nakakahilo. Ang mga mapanghusgang tingin ay masakit sa dibdib. Sa loob ng limang oras, ni isang sentimo ay walang naghulog sa lata niya.
Naramdaman ni Ricardo ang bigat ng mundo ng mga mahihirap. Ang pagiging invisible. Ang kawalan ng dignidad.
Dahil sa uhaw at pagod, nahilo si Ricardo. Nagdilim ang paningin niya at bumagsak siya sa gilid ng isang maliit at mainit na eskinita.
Ang eskinita na iyon ay malayo sa airconditioned na mga mall. Dito nakapwesto ang mga karinderya ng masa.
Doon nakapwesto ang maliit na karinderya ni Aling Maria.
Si Maria ay isang biyuda na nagtataguyod sa kanyang 7-taong gulang na anak na si Angel. Lubog sila sa utang. Ang karinderya nila ay malapit nang isara dahil hindi na sila makabayad ng upa sa may-ari ng pwesto.
Abala si Maria sa paghuhugas ng bundok na hugasin nang marinig niya ang anak niya.
“Nay! Nay, may Lolo po na natumba sa labas!” sigaw ni Angel.
Dali-daling lumabas si Maria, pinupunasan pa ang kamay sa apron niya. Nakita niya ang matandang madungis na nakahandusay sa semento. Ang mga tao sa paligid ay nilalagpasan lang ito, ayaw maabala.
Pero iba si Maria. Ang nakita niya ay hindi isang pulubi, kundi isang ama na nangangailangan ng tulong.
“Tay! Tay, ayos lang po kayo?” Inalalayan ni Maria at ng maliit na si Angel si Ricardo para makaupo sa isang monobloc na upuan sa loob ng karinderya.
Binuksan ni Ricardo ang kanyang mga mata. Nakita niya ang maamong mukha ng mag-ina.
“T-Tubig…” bulong ni Ricardo.
Mabilis na kumuha si Angel ng isang basong malamig na tubig at pinainom ang matanda.
“Nay, maputla po si Lolo. Mukhang gutom na gutom,” sabi ni Angel.
Tumingin si Maria sa kanilang kaldero. Ang natitira na lang ay dalawang order ng Ginisang Monggo at Pritong Galunggong. Ito na sana ang tanghalian nilang mag-ina dahil mahina ang benta ngayong araw.
Pero hindi nagdalawang-isip si Maria.
“Angel, anak, ibigay mo kay Lolo ang tanghalian natin. Tayo na lang maghati sa natirang sabaw,” utos ni Maria.
Nilagyan nila ng maraming kanin ang plato at inihain kay Ricardo ang mainit na monggo at isda.
Nang amuyin ni Ricardo ang pagkain, tumulo ang luha niya. Sa buong buhay niya, nakakain na siya sa pinakamamahaling restaurant sa Paris at New York, pero wala pang pagkaing kasing-bango nito.
“Misis… wala akong pambayad,” mahinang sabi ni Ricardo. “Wala akong pera.”
Ngumiti si Maria kahit pagod na pagod ang kanyang mga mata. Hinawakan niya ang balikat ng matanda.
“Tay, kumain na po kayo. Hindi naman po lahat ng bagay sa mundo ay binabayaran ng pera. Libre na po ‘yan. Ang importante, magkalaman ang tiyan niyo.”
Habang kumakain si Ricardo, napansin niya ang pag-uusap ng mag-ina sa sulok.
“Nay,” bulong ni Angel. “Paano po ‘yung upa natin? Sabi ni Mr. Ong palalayasin na daw tayo bukas kapag wala tayong naibigay.”
Niyakap ni Maria ang anak. “Huwag kang mag-alala, anak. Magagawan ng paraan ng Nanay ‘yan. Magdadasal tayo. Basta ang mahalaga, nakatulong tayo sa Lolo na ‘yon. Mas kailangan niya ng pagkain kaysa atin ngayon.”
Si Angel, sa kanyang kainosentehan, ay lumapit kay Ricardo habang kumakain ito. May inabot siyang isang pirasong candy na nakatago sa bulsa niya.
“Lolo, dessert po. Para sumaya kayo,” ngiti ng bata.
Tinanggap ni Ricardo ang kendi. Ito ang pinakamatamis na regalo na natanggap niya sa tanang buhay niya. Ang kendi mula sa isang batang walang-wala, pero handang magbigay.
Pagkatapos kumain, naramdaman ni Ricardo na bumalik ang lakas niya.
“Maraming salamat, Maria. Maraming salamat, Angel,” sabi ni Ricardo. Ang boses niya ay puno ng sinseridad. “Hinding-hindi ko makakalimutan ang kabutihan niyo.”
“Mag-iingat po kayo sa daan, Tay,” sagot ni Maria habang inaabutan pa siya ng supot na may lamang pandesal para mamayang gabi.
Umalis si Ricardo. Sa paglalakad niya pabalik sa kanyang mansyon, bitbit ang supot ng pandesal, alam niyang natagpuan na niya ang sagot sa kanyang eksperimento. Mayroon pa palang tunay na puso sa mundo—at natagpuan niya ito hindi sa mga palasyo, kundi sa isang maliit at mainit na karinderya.
TATLONG ARAW ANG NAKALIPAS…
Lunes ng umaga. Dumating si Mr. Ong, ang may-ari ng pwesto, sa karinderya ni Maria. May kasama itong dalawang pulis.
“Maria! Tapos na ang palugit!” sigaw ni Mr. Ong. “Wala ka nang maibayad di ba? Ilista mo na ang mga gamit mo! Palalayasin na kita ngayon din!”
Umiiyak si Maria at Angel habang nagmamakaawa. “Sir, parang awa niyo na. Kahit isang linggo pa po. Wala kaming matutuluyan.”
Ang mga kapitbahay at ibang tindera ay nakatingin lang, naaawa pero walang magawa.
Biglang may humintong convoy ng tatlong magagarang itim na SUV sa tapat ng makitid na eskinita.
Bumaba ang mga kalalakihang naka-barong at may mga earpiece. Hinawi nila ang mga tao.
Mula sa gitnang sasakyan, bumaba ang isang matandang lalaki na nakasuot ng napakamahal na Italian suit. Makintab ang sapatos, maayos ang puting buhok, at may awtoridad ang bawat hakbang.
Si Don Ricardo Monteverde.
Nanlaki ang mata ni Mr. Ong. Namutla siya. Alam niya kung sino ito. Ang may-ari ng lupang kinatatayuan ng building niya.
“D-Don Ricardo?” nauutal na bati ni Mr. Ong. “Anong ginagawa niyo po dito sa lugar namin? Isang karangalan po!”
Hindi pinansin ni Ricardo si Mr. Ong. Dumiretso siya sa umiiyak na mag-ina.
Tinanggal ni Ricardo ang kanyang mamahaling sunglasses. Tinitigan niya si Maria.
“Magandang umaga, Maria. Angel.”
Natigilan si Maria. Pamilyar ang boses. Pamilyar ang mga mata.
“K-Kilala ko po ba kayo, Sir?” tanong ni Maria, nanginginig sa takot.
Ngumiti si Ricardo. Inilabas niya mula sa bulsa ng kanyang mamahaling suit ang isang bagay—ang balat ng kendi na ibinigay ni Angel tatlong araw na ang nakakaraan.
Napasinghap si Maria. Napahawak siya sa bibig niya.
“Kayo po… kayo po ‘yung Lolo na pulubi?” gulat na tanong ni Angel.
Humarap si Don Ricardo sa lahat ng taong nakapaligid—kay Mr. Ong, sa mga pulis, at sa mga usisero.
“Noong Sabado,” panimula ni Ricardo, ang boses niya ay dumadagundong sa eskinita. “Naglakad ako dito bilang pulubi. Daan-daang tao ang dumaan sa harap ko. Mga taong may pera, may maayos na damit. Pero walang tumingin sa akin. Pandidir at pang-aapi lang ang nakuha ko.”
Tinuro niya si Maria at Angel.
“Pero ang mag-inang ito, na halos wala nang makain para sa sarili nila, ay ibinigay ang huli nilang mangkok ng monggo para sa isang estranghero. Sila lang… sila lang ang nakakita sa akin bilang tao.”
Lumapit si Ricardo kay Mr. Ong na nanginginig na ngayon ang tuhod.
“Mr. Ong, magkano ang utang ni Maria sa’yo?”
“D-Don Ricardo… sampung libo po… pero huwag na po… okay lang po…”
“HINDI.”
Seninyasan ni Ricardo ang kanyang assistant. Inabutan ng assistant si Ricardo ng isang makapal na envelope at isang folder.
“Ito ang Isang Milyong Piso, Mr. Ong,” sabi ni Ricardo sabay abot ng envelope sa takot na landlord. “Binibili ko ang building na ito. Ngayon din. Umalis ka na sa harapan ko at huwag na huwag mo nang guguluhin ang mag-inang ito.”
Dali-daling tumakbo paalis si Mr. Ong, bitbit ang pera, takot na baka bawiin pa ng Don.
Humarap si Ricardo kay Maria at iniabot ang folder.
“Maria, ito ang Titulo ng building na ito at ng lupang kinatatayuan nito,” sabi ni Ricardo. “Sa’yo na ito. Regalo ko sa’yo. Wala ka nang babayarang upa kahit kailan.”
Napaluhod si Maria sa semento, humahagulgol. “Don Ricardo… sobra-sobra po ito… Diyos ko… isang mangkok lang po ng monggo ang binigay namin…”
Itinayo siya ni Don Ricardo at hinawakan ang mga kamay niyang magaspang sa trabaho.
“Maria, ang isang mangkok ng monggo na ibinigay na may purong puso ay mas mahalaga kaysa sa lahat ng ginto sa bangko ko. Ibinigay mo sa akin ang dignidad ko nung mga oras na wala ako nito.”
Lumapit si Ricardo kay Angel at lumuhod para magpantay sila.
“At ikaw, munting anghel,” sabi ni Ricardo, pinunasan ang luha ng bata. “Dahil sa kendi na binigay mo, naging matamis ulit ang buhay ko. Simula ngayon, sagot ko na ang pag-aaral mo. Mula elementarya hanggang makatapos ka ng kolehiyo, sa pinakamagandang eskwelahan. Hindi ka na magugutom ulit.”
Sa gitna ng maruming eskinita, niyakap ng bilyonaryo ang mag-inang dating naghikahos. Napatunayan ng lahat ng nakasaksi na ang tunay na yaman ay hindi nasusukat sa laman ng bulsa, kundi sa lawak ng palad na handang tumulong sa kapwa, mayaman man o mahirap ang kaharap.
